Koolcapp

หวานเป็นลม ขมเป็นบอระเพ็ด

Heart-leaved-Moonseed

ชื่อสมุนไพร : บอระเพ็ด
ชื่อสามัญ : Heart leaved Moonseed
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tinospora crispa ( L.) Miers ex Hook.f. & Thomson
ชื่อวงศ์ : Menisspermaceae
ชื่ออื่น : เครือเขาฮอ จุ่งจิง เจตมูลหนาม เจตมูลยาน เถาหัวด้วน หางหนู

การแพร่กระจาย

บอระเพ็ด เป็นพืชเถา มีถิ่นกำเนิดอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ในทุกภาค โดยจะพบมากในป่าดงดิบ และป่าเบญจพรรณที่ค่อนข้างชื้น บริเวณพุ่มให้หรือต้นไม้ใหญ่ที่มักพบเป็นเถาสีเขียวเข้มพาดเลื้อยตามต้นไม้อื่น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

Heart-leaved-Moonseed2

ลำต้น

บอระเพ็ดเป็นไม้เถาเนื้ออ่อน ขนาดเถา 1-1.5 เซนติเมตร และยาวได้มากกว่า 10 เมตร เถามีผิวตะปุ่มตะป่ำเป็นตุ่มนูนทั่วเถา และมีรากอากาศคล้ายเส้นเชือดขนาดเล็ก และยาวแทงออก โดยเฉพาะบริเวณโคนเถา เถามีเปลือกสีเขียวเข้ม เปลือกที่มีอายุมากจะลอกออกเป็นเยื่อบางๆสีเหลือง เมื่อกรีดเถาจะมีน้ำยางสีเหลืองไหลออกมา เนื้อด้านในหรือแก่นมีสีเหลือง มีรสขมจัด

Heart-leaved-Moonseed3

ใบ

ใบบอระเพ็ด เป็นพืชใบเลี้ยงคู่ แตกออกเป็นใบเดี่ยว เรียงสลับกันบนลำต้นหรือเถา ใบมีรูปไข่ มีฐานใบเป็นรูปหัวใจที่เว้าตรงกลาง คล้ายใบพลู แผ่น และขอบใบเรียบ แผ่นใบบาง และอ่อนนุ่ม ฉีกขาดได้ง่าย ปลายใบมีหยัก แผ่นใบมีเส้นใบสีเหลืองลากผ่านจากโคนใบไปขอบใบ 5-7 เส้น ใบอ่อนมีสีเขียวอ่อน เมื่อใบมีอายุมากจะมีสีเขียวเข้ม และมีขนปกคลุมห่างๆ ส่วนท้องใบจะมีสีเขียวนวล

Heart-leaved-Moonseed4

ดอก

ดอกบอระเพ็ดแทงออกเป็นช่อ ตามซอกใบ ช่อยาว 5-20 เซนติเมตร ดอกเป็นดอกแยกเพศ แต่อยู่ในก้านช่อดอกเดียวกัน ดอกมีขนาดเล็ก ประกอบด้วยกลีบรองดอก 6 กลีบ และกลีบดอกสีเหลืองอ่อน 6 กลีบ ส่วนตรงกลางเป็นเกสรตัวเมียสีขาว และเกสรตัวผู้ 6 อัน

Heart-leaved-Moonseed5

ผล และเมล็ด

ผลบอระเพ็ดมีลักษณะกลมรี มีเปลือกบางๆหุ้มผล ผลอ่อนมีสีเขียว และเมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง

โดยส่วนที่นิยมนำมาใช้ทำเป็นยาจะคือส่วนของ “เถาเพสลาก” เพราะมีลักษณะไม่แก่หรืออ่อนเกินไปนัก และมีรสชาติขมจัด แต่ถ้าเป็นเถาแก่จะแตกแห้ง รสเฝื่อน ไม่ขม หรือถ้าอ่อนเกินไปก็จะมีรสไม่ขมมาก

สรรพคุณของบอระเพ็ด

  • บรรเทาอาการไข้หวัด เถาบอระเพ็ดมีรสขมจัด สรรพคุณช่วยแก้ไข้ทุกชนิด โดยใช้เถาแก่สดหรือต้นสด 2 คืบครึ่ง (30-40 กรัม) ตำผสมน้ำเล็กน้อย แล้วคั้นเอาแต่น้ำมาดื่ม หรือต้มกับน้ำโดยใช้น้ำ 3 ส่วน เคี่ยวให้เหลือ 1 ส่วน ดื่มเป็นยาขมวันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหารเช้า-เย็น หรือเวลามีอาการ
  • ช่วยเจริญอาหาร แก้เบื่ออาหาร ใช้เถาแก่สดหรือต้นสด 2 คืบครึ่ง (30-40 กรัม) ตำแล้วคั้นเอาแต่น้ำมาดื่ม หรือต้มกับน้ำโดยใช้น้ำ 3 ส่วน เคี่ยวให้เหลือ 1 ส่วน ดื่มเป็นยาขมวันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหารเช้า-เย็น หรือเวลามีอาการ หรือบดเป็นผง ทำให้เป็นลูกกลอนรับประทานวันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหารเช้า, เย็น
  • บำรุงเส้นผมและหนังศีรษะ บอระเพ็ดที่บดละเอียดแล้ว สามารถนำมาผสมลงในแชมพูหรือครีมนวดผม เพื่อบรรเทาอาการคันศีรษะ และบรรเทาอาการจากโรคชันนะตุ นอกจากนี้ยังช่วยลดปัญหาผมแตกปลาย ตลอดจนผมขาดหลุดร่วงง่าย
  • ลดน้ำตาลในเลือด ผลการศึกษาจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พบว่า บอระเพ็ดสามารถลดระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยภาวะอ้วนลงพุงที่รับประทานแคปซูลผงบอระเพ็ด ขนาด 250 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง หรือยาหลอกเป็นเวลา 2 เดือน ได้อย่างมีนัยสำคัญเมื่อเปรียบเทียบกับระดับน้ำตาลในเลือดของกลุ่มทดลองก่อนรับประทานบอระเพ็ด ทว่าการทดลองเรื่องบอระเพ็ดลดน้ำตาลในเลือดจำเป็นต้องศึกษาลึกไปกว่านี้เพื่อความชัดเจนและถูกต้องของข้อมูล
  • รักษาโรคกระเพาะอาหาร ให้ใช้บอระเพ็ด 5 ส่วน มะขามเปียก 7 ส่วน เกลือ 3 ส่วน และน้ำผึ้งพอสมควร นำมาคลุกให้เข้ากัน แล้วนำมารับประทานแก้โรคกระเพาะ 3 มื้อก่อนอาหาร
  • รักษาฝี หนอง และแผลอักเสบ นำบอระเพ็ดมาโขลกหรือตำให้ละเอียด แล้วใช้พอกบริเวณรอยแผล จะช่วยบรรเทาอาการอักเสบลงได้ อีกทั้งยังช่วงลดอาการฟกช้ำตามจุดต่างๆ ของร่างกายได้เป็นอย่างดีอีกด้วย
  • รักษาโรคผิวหนัง ผดผื่นคันตามร่างกาย ในใบบอระเพ็ดมีสารที่ช่วยรักษาโรคผิวหนัง โดยเฉพาะอาการผดผื่นคัน โดยนำใบบอระเพ็ดล้างสะอาด ตำให้ละเอียด จากนั้นนำมาพอกตามจุดที่มีผื่นคัน หรือบริเวณผิวที่มีการอักเสบ เพราะสารในใบบอระเพ็ดมีฤทธิ์ต้านอาการอักเสบได้
  • แก้ฝี แก้ฟกช้ำ ใช้ใบบอระเพ็ดตำให้ละเอียดแล้วมาพอกฝี หรือแก้ฟกช้ำตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย
บอระเพ็ด

ข้อควรระวังในการรับประทานบอระเพ็ด

  • ไม่ควรรับประทานติดต่อกันนานจนเกินไป เพราะบอระเพ็ดเป็นพืชที่มีรสขมจัด อาจส่งผลถึงตับและไตได้
  • ไม่ควรรับประทานบอระเพ็ดติดต่อกันนานเกิน 1 เดือน ควรเว้นระยะในการรับประทานเพื่อให้ร่างกายปรับสภาพ เนื่องจากบอระเพ็ดมีรสขมจัดอาจจะมีผลต่อหัวใจได้ โดยอาจจะรับประทานเดือนเว้นเดือน หรือเว้นระยะ 1-2 สัปดาห์ เป็นอย่างน้อย
  • หากใช้แล้วเกิดอาการมือเท้าเย็น แขนขาหมดเรี่ยวแรง ตาเหลือง ให้หยุดรับประทานทันที แล้วรีบไปพบแพทย์
  • ผู้ป่วยที่มีการทำงานของตับและไตผิดปกติ หญิงตั้งครรภ์ และหญิงให้นมบุตร ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานบอระเพ็ด

CR : บอระเพ็ด (Heart leaved Moonseed) ,บอระเพ็ด สมุนไพรรสขม สรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะ ,บอระเพ็ด ประโยชน์ และสรรพคุณบอระเพ็ด